Aşılama ve Tüp Bebek

Aşılama ve tüp bebek günümüzde sıkça kullanılan yöntemlerdir. Genel anlamda kadın ve erkek kısırlığının etkili tedavisi için öncelikle kısırlığa sebep olan faktörün belirlenmesi gerekmektedir. Kadınlarda doğurganlığı etkileyen etmenler, yumurta hücresinin gelişimini engelleyen bozukluklar, yumurtalıklarda, tüplerde veya rahim duvarında ortaya çıkan anormallikler ve endometriozis gibi patolojik durumlar şeklinde sıralanabilir.

Erkeklerde ise genellikle testis fonksiyonunda bozukluk, sperm kanallarında anormallik veya tıkanıklık, testislerde enfeksiyona yol açan hastalık ve sperm oluşumunu etkileyen çeşitli genetik sorunlar, doğurganlık kaybına neden olan temel etkenlerdir. Bu tür sağlık sorunları nedeniyle kısırlık teşhisi konmuş bireylerin çocuk sahibi olabilmeleri, uygun tüp bebek tedavi yönteminin seçilmesiyle mümkün olmaktadır.

İnseminasyon olarak da bilinen aşılama uygulaması özellikle erkeğe bağlı kısırlık durumlarında tercih edilen ve açıklanamayan kısırlık varlığında in vitro fertilizasyon (IVF) adı verilen tüp bebek yönteminden önce kullanılan, gebelik şansını artırmaya yönelik bir tedavi yöntemidir.

Aşılama Nedir ve Nasıl Yapılır?

Aşılama kısırlık teşhisi konulan çiftlerin sıkça başvurduğu bir tedavi yöntemidir. Aşılama tedavisi baba adayından alınan spermlerin laboratuvar ortamında hazırlanması ve daha sonra anne adayının rahmine yerleştirilmesi işlemi olarak tanımlanabilir. Bu tedavi öncesinde anne ve baba adaylarına çeşitli testler uygulanmakta ve herhangi bir sağlık sorunu tespit edildiğinde öncelikle bu sorunlar iyileştirilmektedir.

Günümüzde bir yıl boyunca korunmasız bir şekilde denemeye rağmen bebek sahibi olamayan çiftlere kısırlık teşhisi konulmaktadır. Kısırlık teşhisi konulan çiftlerin önemli bir kısmı aşılama tedavisi ile bebek sahibi olmaktadır.

Aşılama tedavisi kadının yumurtlama döneminde erkekten alınan spermin laboratuvar koşullarında hazırlanması ve daha sonra kadının rahmi içine enjekte edilmesi işlemidir. Bu sayede sperm hücreleri rahim yoluyla tüplere ulaşabilir ve döllenme olasılığını artırabilir.

Aşılama ve Tüp Bebek Uygulaması Kimlere Yapılır?

Aşılama tedavisi baba adayından alınan spermlerin laboratuvar ortamında hazırlanması ve daha sonra anne adayının rahmine yerleştirilmesi işlemi olarak tanımlanabilir. Tüp bebek prosedürü genellikle kadın yumurtalıklarından elde edilen olgunlaşmış yumurta hücrelerinin laboratuvar ortamında sperm hücreleri ile birleştirilmesi ve bu işlemin sonucunda oluşan döllenmiş yumurta hücrelerinin (embriyo) rahim içine transfer edilmesi şeklinde özetlenebilir.

Ancak tüm yardımcı üreme teknikleri, esasen tüp bebek tedavisinin birer aşamasını temsil eder. Bu nedenle aşılama genellikle gebelik şansını artırmak amacıyla uygulanan ilk yöntem olarak kabul edilir. Özellikle hafif erkek kısırlık ve açıklanamayan kısırlık olgularında ilk etapta aşılama tercih edilebilir. Ancak şiddetli erkek kaynaklı kısırlık veya düşük yumurtalık rezervi varlığı gibi bazı durumlarda doğrudan tüp bebek tedavisi başlanabilir. Aşılama ve tüp bebek kimlere yapılır bu şekilde özetlenebilir.

Tüp Bebek Uygulaması Aşılama Olmadan Uygulanabilir Mi?

Aşılama yöntemi genellikle erkeğe bağlı ve tam olarak açıklanamayan kısırlık durumlarında tüp bebek tedavisinin ilk aşaması olarak tercih edilmektedir.

Başlangıçta kadın üreme sisteminde bulunan yumurtalıklar uyarılır ve yumurta hücresinin olgunlaşıp çatlaması sağlanır. Ardından, erkekten elde edilen sperm hücreleri laboratuvar koşullarında yıkanarak en kaliteli sperm hücreleri toplanır.

Sonraki aşamada toplanan yüksek kaliteli sperm hücreleri kadın rahmine transfer edilir ve spermlerin muhtemel engelleri aşarak doğrudan döllenmenin gerçekleştiği fallop tüpü adlı kanala ulaşmaları hedeflenir.

Aşılama yöntemi, tüp bebek tedavisi öncesi kullanılan daha basit bir tedavi yöntemi olup özellikle nedeni tam olarak açıklanamayan kısırlık durumları ve hafif düzeydeki sperm bozukluklarıyla birlikte döllenme şansını artırmak amacıyla uygulanır.

Bu nedenle tüp bebek mi aşılama mı sorusu uygun endikasyon varlığında ilk aşamada aşılama yapılması şeklinde yanıtlanabilir. Ancak tüp bebek tedavisinin tüm aşamalarında olduğu gibi, bu noktada da yaş faktörü büyük önem taşımaktadır. Genellikle 40 yaş ve üzerindeki kadınlar için, aşılama yöntemi uygulanmak yerine doğrudan tüp bebek tedavisi önerilmektedir.

Aşılamada Başarı Oranları

Aşılama metodu genellikle nedeni belirlenemeyen kısırlık durumlarında ve çoğunlukla erkeğe bağlı doğurganlık kaybında tercih edilen bir yardımcı üreme tekniğidir.

Bireyin yaşının yanı sıra tercih edilen uygulama yöntemi, sperm kalitesi ve kaliteli sperm sayısı gibi çeşitli faktörler, aşılama başarısını önemli ölçüde etkiler. Bu yöntemin uygulanabilmesi için kadının yumurtalıklarından en az birinin fizyolojik açıdan sağlıklı olması ve en az bir fallop tüpünün açık olması gereklidir.

Çoğu zaman aşılama öncesinde yumurtalıkların, hap veya iğne gibi yöntemlerle uyarılması tavsiye edilir. Bu sayede yumurta hücresinin olgunlaşıp çatlaması sağlanır. İğne uyarıları ile yapılan uygulamalar, haplara kıyasla gebelik şansının daha fazla artırılmasına olanak tanır. Yumurtaların uyarılmasının ardından birkaç gün arayla ultrason muayenesi yapılarak olgunlaşma seviyesi değerlendirilir.

Yumurta hücresinin döllenmeye uygun olgunluğa ulaştığından emin olduktan sonra çatlatma iğnesi uygulanır ve yaklaşık 36 saat sonra laboratuvar ortamında seçilmiş kaliteli sperm hücreleri rahim içine transfer edilir. Uygun endikasyon varlığında bu uygulamanın sonucunda gerçekleşen gebelik oranı yaklaşık %15 civarındadır.

Tüp Bebek Uygulamasında Başarı Oranları

Tüp bebek tedavisi bir dizi birbirine bağlı farklı evreden oluşur ve tüp bebek başarı oranı bu evrelerin tümünde elde edilen başarı oranlarıyla doğrudan ilişkilidir.

Tedavinin ilk aşamasında aşılama yöntemine benzer şekilde, yumurtalıkların gelişimini uyarmaya yönelik çeşitli tedaviler uygulanır. Ardından olgunlaşan yumurta hücreleri, cerrahi ortamda toplanır ve uygun laboratuvar koşullarında kaliteli sperm hücreleri ile birleştirilir.

Döllenme gerçekleştikten elde edilen embriyolar rahim içine transfer edilir. Bu aşamadan sonra transfer edilen embriyoların rahim duvarına sağlıklı bir şekilde tutunması ve gebeliğin başlaması beklenir. Tüm bu evreler son derece karmaşık ve hassastır. Dolayısıyla bu süreçlerin herhangi birinde meydana gelen aksaklık veya başarısızlıklar, tüp bebek tedavisi olumlu sonuçlanmasını doğrudan etkiler. Aşılama ve tüp bebek başarı oranları böylece açıklanabilir.

👉Tüp Bebek Süreci Aşamaları – Adım Adım IVF Yolculuğu adlı blog yazısına gitmek için tıklayınız.

👉Tüp Bebek Nedir? Tüp Bebek Tedavisi Hakkında Bilmeniz Gerekenler adlı blog yazısına gitmek için tıklayınız.

Doç Dr. Fatih Aktoz’un videolu bilgilendirmelerine ulaşmak için tıklayınız.